ကေလး ဦးေႏွာက္ ပ်က္စီး ေသြးယိုရျခင္းအေၾကာင္း

12346574_766147526864480_1443522099790592171_n

၄လသာရွိေသးတဲ့ သမီးငယ္ေလးက အာေခါင္ကို ျခစ္ျပီး ငိုေနဆဲ…. ေခ်ာ့တစ္ခါ  ေအာ္တလွည့္နဲ့  ေမေမေရာ  ေဖေဖပါ လက္ပန္းက်ေနပါျပီ… သမီးေလးက ေန့နဲ့ညလည္း ျပန္မွားေနျပီး လူႀကီးေတြလည္း အိပ္ေရးပ်က္တာ ၂လဆက္တိုက္မို့လို့ အလဲလဲအကြဲကြဲ… ငိုေနတာ တစ္နာရီနီးပါးရွိလာေတာ့ စိတ္ကမရွည္ေတာ့ဘူး….. ကိုယ္ေျပာေနတာလည္း နားမလည္မွန္းသိေနေတာ့ အေျပာင္းအလဲမ်ား ျဖစ္မလားဆိုျပီး ခပ္ႀကမ္းႀကမ္းကေလး လႈပ္ခ်ီႀကည့္တယ္… မထူး…. စိတ္မရွည္တဲ့အဆင့္ကေန စိတ္တိုတဲ့အဆင့္ကို သတိမထားလိုက္မိခင္မွာပဲ ခ်က္ျခင္းေျပာင္းသြားတယ္…. ခပ္ႀကမ္းႀကမ္းကေလးလႈပ္ခ်ီေပးေနရာကေန အလိုအေလ်ာက္ ပခုံးကေလးႏွစ္ဘက္ကေနကိုင္ျပီး ေရွ့တိုးေနာက္ဆုတ္ ကိုင္လႈပ္လိုက္ပါေလေရာ…. ရုတ္တရက္ စိတ္လိုက္မာန္ပါ လုပ္လိုက္မိျပီးမွ သနားသြားျပီးျပန္ေခ်ာ့ရျပန္တယ္…. တစ္မိနစ္ေတာင္ မႀကာလိုက္ေပမယ့္ သမီးေလးအတြက္ေတာ့ တစ္ဘဝလံုး ေပးဆပ္ရမယ့္ အေျခအေနကို ေရာက္သြားခဲ့ပါျပီ….

ကေလးငယ္ေလးေတြကို ၾကမ္းတမ္းစြာ အဆက္မျပတ္လႈပ္ခါမႈေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ပ်က္စီးရတဲ့အေျခအေနကို Shaken Baby Syndrome လို႕ေခၚပါတယ္…. အသက္၂ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားျပီး ၅ႏွစ္အရြယ္ေလးေတြအထိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္… ကေလးေတြ ငယ္ေသးတဲ့အခ်ိန္မွာ ဦးေခါင္းခြံနဲ႕ ဦးေႏွာက္ေသးေသးေလးေတြၾကားမွာ လြတ္ေနတဲ့ ေနရာေလးေတြရွိပါတယ္…. ကေလးကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ လႈပ္ခါတဲ့အခါ ေခါင္းခြံနဲ႕ ဦးေႏွာက္ေရွ႕တိုးေနာက္ဆုတ္ ရိုက္မိျပီး ဦးေႏွာက္ပ်က္စီး ေသြးယိုတာျဖစ္တတ္ပါတယ္…
ေရာဂါလကၡဏာေတြ ခ်က္ခ်င္းမျပတတ္ဘဲ ေနာက္ပိုင္းမွ ကေလးက အစာမစားေတာ့ဘဲ အရမ္းမွိန္းလာမယ္… ဒါမွမဟုတ္ မအိပ္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ဂဏာမျငိမ္ျဖစ္လာမယ္… အန္မယ္… တက္မယ္…. ကိုယ္ျမွဴရင္ ျပန္မရယ္ျပေတာ့ဘူး… ဘာမွ မတုန္႕ျပန္ေတာ့ဘူး…. အေၾကာေသသြားမယ္… မလႈပ္ရွားႏိုင္ေတာ့ဘူး…. အသားေရာင္ေဖ်ာ့လာမယ္… ျပာလာမယ္…. အသက္ရွဴမမွန္ေတာ့ဘဲ အသက္ရွဴရပ္တဲ့အထိ ျဖစ္တတ္တယ္… ကေလးနည္းနည္းစျပီး အေနအထားေျပာင္းတာနဲ႕ ေဆးရံုကို အျမန္ဆံုးသြားပါ… အျပင္ပန္းဘာမွ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္မရွိေပမယ့္ အသက္အႏၱရာယ္ အစိုးရိမ္ရဆံုးအေျခအေနျဖစ္ပါတယ္… ကေလးအန္ေနရင္ ေဘးေစာင္းထားပါ…. အန္လိုက္တဲ့ အရည္ေတြ အဆုတ္ထဲမေရာက္ေအာင္ အေကာင္းဆံုးကာကြယ္တာျဖစ္ပါတယ္… ေထာင္မခ်ီထားပါနဲ႕….
ကေလးကို စိတ္ဆိုးလို႕ျဖစ္ေစ.. ေဆာ့ကစားျမွဴျပီးေတာ့ျဖစ္ေစ ဘယ္ေတာ့မွ ကိုင္မလႈပ္ပါနဲ႕…. လူၾကီးခ်င္းရန္ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ကေလးကို ခ်ီမထားပါနဲ႕…. ေဒါသအေလ်ာက္ စိတ္လိုက္မာန္ပါ လုပ္လိုက္မိတတ္ပါတယ္…. ကေလးကို ေမြ႕ယာအေပ်ာ့ေပၚကို ျဖစ္ပါေစ ပစ္မခ်ပါနဲ႕…. ကေလးအေပၚမွာ စိတ္မရွည္ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ နီးစပ္ရာလူကိုအကူအညီေခၚပါ…. လူေျပာင္းျပီး ထိန္းပါ….

ဆရာဝန္ သူနာျပဴမ်ား နဲ႕ အျခားက်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္….
Shaken baby Syndrome လို႕ သံသယရွိရင္ ဘယ္အခ်က္ေတြ ၾကည့္ရမလဲ…. အရင္ဆံုးနဲ႕ အလြယ္ဆံုးက Retinal hemorrhage ရွိမရွိၾကည့္ပါ…. Ophthalmoscope နဲ႕ Retina ကို ၾကည့္တဲ့အခါ လႈပ္ခါခံခဲ့ရတဲ့ဒဏ္ေၾကာင့္ မ်က္လံုးထဲမွာ ေသြးထြက္ေနပါလိမ့္မယ္…. CT scan, MRI ရိုက္ၾကည့္ရင္ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ေသြးထြက္ေနတာ (သို႕မဟုတ္) ဦးေႏွာက္ေယာင္ေနတာ (Encephalopathy) ကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္…. CT/MRI လုပ္ဖို႕ ခက္ခဲတဲ့အခါ…. Lumbar puncture လုပ္ၾကည့္ပါ… bloody tap ျဖစ္ေနရင္ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ေသြးထြက္ေနတာ ျဖစ္ဖို႕ ရာခိုင္ႏႈန္းမ်ားပါတယ္… (Traumatic tap ကို exclude လုပ္ပါ)… Child abuse ေပါမ်ားတဲ့ ေနရာေတြမွာေတာ့ အျခားတြဲဖက္ရွိႏိုင္တဲ့ ဒဏ္ရာေတြကို ရွာပါ….(ေသြးခ်ည္ဥေနတာေတြ စသည္ျဖင့္)… ကေလးတစ္ကုိယ္လံုးကို ဓါတ္မွန္ရိုက္ပါ… အရိုးက်ိဳးထားတဲ့ ဒဏ္ရာေဟာင္းေတြကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္… အျခားျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ ေရာဂါေတြကို exclude လုပ္ပါ…. ဥပမာ… ဦးေႏွာက္အေမွးေယာင္ (Meningitis)

Risk factor ေတြက ဘာေတြလဲ….
ကေလးအေပၚမွာ ဘယ္လိုလူေတြက ပိုျပီး စိတ္မရွည္ျဖစ္တတ္သလဲဆိုတာ စဥ္းစားရေအာင္…
(၁) ကေလးမလိုခ်င္ဘဲ မေတာ္တဆရလာတဲ့မိဘေတြ (ျပင္ဆင္ထားတာဘာမွမရွိဘဲ အဆင္မေျပတဲ့အေျခအေနေတြ အမ်ားၾကီးရွိေနတတ္တာ)
(၂) အသက္အရမ္းငယ္တဲ့မိဘေတြ (သို႕မဟုတ္) Single parent ေတြ
(၃) စိတ္ဖိစီးမႈ မ်ားတဲ့သူေတြ
(၄) အရက္/မူးယစ္ေဆးဝါး စြဲလန္းေနသူေတြ
(၅) အိမ္တြင္းႏွိပ္စက္မႈ (Domestic violence)ရွိေန ခံစားေနရတဲ့သူေတြ
(၆) မိသားစု မတည္ျငိမ္မႈေတြ
(၇) ဝင္ေငြခက္ခဲေနတာေတြ
(၈) စိတ္က်ေရာဂါရွိသူေတြ
(၉) ကေလးဘဝက ကိုယ္တိုင္ႏွိပ္စက္ခံခဲ့ရဖူးသူေတြ

ေနာက္ဆက္တဲြ (နာတာရွည္) ဆိုးက်ိဳးေတြက ဘာေတြလဲ…
(၁) အသက္ေသဆံုးျခင္း
(၂) အသက္မေသဘဲ က်န္ခဲ့ရင္လည္း မ်က္လံုးကြယ္ျခင္း
(၃) နားမၾကားေတာ့ျခင္း
(၄) ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ ေနာက္က်ျခင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ ဥာဏ္ရည္မမွီျဖစ္ျခင္း၊ စာသင္ၾကားဖို႕ ခက္ခဲျခင္း
(၅) အတက္ေရာဂါရျခင္း
(၆) Cerebral palsy လို႕ေခၚတဲ့ မသန္စြမ္းသူျဖစ္သြားျခင္း စတဲ့ေနာက္ဆက္တြဲေတြေၾကာင့္ မိသားစုဘဝေတြမွာ စိတ္ဖိစီးျခင္းကို တသက္လံုးခံသြားရေတာ့တယ္…

ေမေမေမြးလိုက္တုန္းက ေျခာက္ပစ္ကငး္သဲလဲစင္ကေလး…. ကံမေကာင္းအေၾကာင္းမလွရွာဘဲ တသက္လံုး ဒုကၡိတဘဝနဲ႕ ရွင္သန္သြားရရွာတာ ရင္နာစရာေကာင္းလွပါတယ္…. ဒါေၾကာင့္ သတိၾကီးၾကီးထားၾကပါ… ကိုယ့္စိတ္က အရမ္းပင္ပန္းျပီး ေရွ႕ဆက္လို႕ မရေလာက္ေအာင္ စိတ္ဖိစီးေနရင္ အကူအညီေခၚပါ… မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ားရဲ႕ ပံ့ပိုးမႈကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ရွာပါ…. က်မတို႕ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႕ အသိုင္းအဝိုင္းမွာ ကူမယ့္သူမရွားပါ….. ကိုယ့္သားသမီးကို ကိုယ္တိုင္ပဲ ထိန္းေက်ာင္းခ်င္ၾကတာ မိဘတိုင္းရဲ႕ စိတ္ကူးျဖစ္ေပမယ့္ Risk and benefit ကို ခ်င့္ခ်ိန္ျပီး လိုတိုးပိုေလ်ာ့လုပ္သင့္တဲ့အခါ လုပ္ၾကရမွာပါ….

က်န္းမာသန္စြမ္းတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ ျဖစ္ၾကပါေစ း)

Source :Wellness Mommy

Ref: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/007578.htm
http://www.emedicinehealth.com/shaken_baby_s…/article_em.htm
http://www.mayoclinic.org/…/…/basics/definition/con-20034461