Syndrome

Syndrome ဆိုတာကို ျမန္မာလို ေရာဂါလကၡဏာစုလို႔ ျပန္ရမလားပဲ။ လကၡဏာေတြတစ္ခုထက္ပိုရွိလို႔ syndrome လို႔ေခၚတာေပါ့။ Down Syndrome ဆိုေတာ့ ေဒါင္းေရာဂါလကၡဏာစုေပါ့ေနာ္။ Down Syndrome ဟာ မိခင္အသက္ႀကီးမွ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္။ အသက္ငယ္တဲ့မိခင္ေတြကလည္း Down Syndrome ကေလးေလးေမြးႏိုင္ေပမယ့္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ရာခိုင္နႈန္းနည္းတယ္။ အေမအသက္သိပ္ငယ္ (၁၅ႏွစ္ေအာက္)ရင္လည္း Down Syndrome ေမြးႏိုင္ေခ်မ်ားတယ္။ အသက္ႀကီးလို႔ ေဒါင္းကေလးေလးရတယ္ဆိုၿပီး ေျပာတာထက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားတယ္ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို သံုးခ်င္တယ္။ Risk လို႔ေခၚတာေပါ့။ အသက္ ၂၅ ႏွစ္ရွိတဲ့ မိခင္က ေဒါင္းေမြးဖို႔ အႀကိမ္၁၂၀၀မွာ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိၿပီး မိခင္အသက္ ၃၅ ေက်ာ္သြားရင္ အႀကိမ္ ၃၅၀ မွာ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ႏိုင္ေခ်တက္သြားတယ္။ အသက္၄၀ေက်ာ္မွ ေမြးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အႀကိမ္၁၀၀မွာ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိၿပီး အသက္၄၉ ႏွစ္မွာေမြးရင္ ကေလး၁၀ေယာက္ေမြးတိုင္း ေဒါင္းကေလးတစ္ေယာက္ပါဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတယ္။ ဒါကိုၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အသက္ငယ္တဲ့ မိခင္ေတြမွာလည္း ေဒါင္းေမြးဖို႔အလားအခာရွိတယ္ဆိုတာ ေမ့ထားလို႔မရဘူးေနာ္။ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် (risk) သာနည္းတာပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ အခုအမ်ိဳးသမီးတိုင္း ေဒါင္းကေလးဟုတ္မဟုတ္ကို စစ္ရမယ္လို႔ American college of obstetrics and gynecology က အၾကံေပးထားတယ္။

Ultrasound နဲ႔ စစ္တာကို ကိုယ္ဝန္ ၁၁ ပတ္နဲ႔ ၁၄ ပတ္ၾကားမွာ စစစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁၅ ပတ္နဲ႔ ၁၈ပတ္ၾကားမွာ အေမရဲ႕ ေသြးကိုစစ္ၿပီး ေဒါင္းဟုတ္မဟုတ္ သိႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္၁၈ ပတ္နဲ႔ အပတ္ ၂၀ ၾကားမွာ ကေလးအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကို ေသခ်ာၾကည့္လို႔ ရၿပီၸဖစ္တဲ့အတြက္ ေဒါင္းကေလးငယ္ေတြမွာ ရွိတတ္တဲ့ ကိုယ္အဂၤါထူးျခားမႈ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေလးေတြကို ultrasound ႐ိုက္ရင္း စစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေတြက သေႏၶသားကို ထိခိုက္မႈ မရွိႏိုင္တဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြေပါ့။ ေနာက္စစ္ေဆးမႈေတြကက်ေတာ့ ဗိုက္ထဲက ေရမႊာရည္ကို အပနဲ႔စုပ္ထုတ္ၿပီး စစ္တာ၊ အခ်င္းက အသားစကို၊ ဒါမွမဟုတ္ ခ်က္ႀကိဳးကအသားစကို အပ္နဲ႔လွမ္းစုပ္ယူၿပီး စစ္တာေတြလည္း လုပ္ႏိုင္တယ္။ အဲဒါက်ေတာ့ အထဲကို ထိုးသြင္းၿပီးမွ စစ္ရတာေတြမို႔လို႔ ကေလးကိုထိခိုက္ဖို႔၊ ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်ဖို႔ အႏၲရာယ္ရွိတယ္။

ေဒါင္းကေလးငယ္ေမြးျခင္းဟာ မိခင္အသက္နဲ႔ ဘာလို႔ဆက္စပ္ေနတာလဲ။ အသက္ႀကီးလာတဲ့အခါ အမမ်ိဳးဥထဲမွာ ကလာဘ္စည္းေလးေတြ ကြဲတဲ့အခါ ပိုၿပီးအမွားျဖစ္သြားႏိုင္လို႔ပါပဲ။ ေဒါင္းကေလးငယ္ေလးေတြဟာ ခ႐ိုမိုဆုန္းနံပါတ္ ၂၃မွာ ပံုမွန္ရွိရမယ့္ ခ႐ိုမိုဆုန္း၂ခုအစား သံုးခုပါလာတာပါ။ သူတို႔ကို trisomy 21 လို႔ေခၚတယ္။ အျခားအမ်ိဳးအစားေတြလည္း ရွိေပမယ့္ trisomy 21 က အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ၿပီး ဉာဏ္ရည္ကြာသြားတယ္။ အခ်ိဳ႕က သိပ္မဆိုးဘူး။ ေရာဂါလကၡဏာစုလို႔ဆိုတဲ့အတိုင္း သူတို႔ေလးေတြမွာ ေရာဂါလကၡဏာ တစ္ခုထက္ပိုၿပီး ပါလာၾကတယ္။ သာမာန္ကေလးေတြထက္ ဉာဏ္ရည္နိမ့္မယ္၊ မ်က္ႏွာအသြင္အျပင္မွာ ပံုမွန္ကေလးေတြနဲ႔ မတူတဲ့အခ်က္ကေလးေတြ ရွိမယ္။ လည္ပင္းနဲ႔ ေျခေထာက္လက္ေထာက္ကေလးေတြမွာ ထူးျခားခ်က္ေတြ ရွိတယ္။ ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါ ပါလာတတ္တယ္။ အသက္ႀကီးတဲ့အခါ အေမ့လြယ္ေရာဂါ (Alzheimer’s) အျဖစ္ေစာတယ္။

သူတို႔ရဲ႕ ဉာဏ္ရည္ဟာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ၅၀ နဲ႔ ၇၀ ၾကားရွိတတ္တယ္။ ပံုမွန္လူကေတာ့ ၉၀ – ၁၁၀ ၾကားရွိတယ္။ အခ်ိဳ႕ေဒါင္းကေလးေတြဟာ ၃၅ ေအာက္ေရာက္တဲ့အထိ ဆိုးတတ္တယ္။ ႂကြက္သားေလးေတြ အားေပ်ာ့တဲ့အတြက္ ကေလးဘဝမွာ ဖြံ့ျဖိဳးမႈေနာက္က်တတ္တယ္။ သူမ်ားကေလးက ၆ လမွာ ထိုင္ရင္ သူတို႔ေလးေတြက ၁၁ လေလာက္မွ ထိုင္တတ္မယ္ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ အၾကမ္းအားျဖင့္ ပံုမွန္ကေလးေတြရဲ႕ အသက္ရဲ႕ ႏွစ္ဆေလာက္ေနမွ လုပ္တတ္မယ္။ ဉာဏ္ရည္အနိမ့္အျမင့္ေပၚမူတည္ၿပီး စာသင္လို႔ လြယ္တာခက္တာ ကြာသြားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ပုံေသကားခ်ပ္ေျပာလို႔မရဘူး။ ေဒါင္းကေလးငယ္ေလးေတြရဲ႕ ပါစင္နယ္လတီဟာ ေအးေဆးတယ္၊ ရွက္တတ္တယ္၊ စိတ္ရွည္တယ္၊ ၾကင္နာတတ္တယ္၊ ႏူးႏူးညံ့ညံ့ေနထိုင္ေျပာဆိုတတ္တယ္။ အခ်ိဳ႕ကေလးေတြမွာေတာ့ ေခါင္းမာတာ၊ စိတ္လႈပ္ရွားလြယ္တာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။

အဓိက စိတ္ပူရတာကေတာ့ ေမြးရာပါႏွလံုးေရာဂါပါပဲ။ ေဒါင္းကေလးေတြမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေရာဂါပါ။ ေနာက္တစ္ခုက အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္း ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ကေလးေတြပါ။ သူက ဒုတိယအျဖစ္အမ်ားဆံုး ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေပါ့။ ေဒါင္းကေလးငယ္ေတြဟာ အိုမင္းလြယ္တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ပ်မ္းမွ်အသက္ရွင္ေနႏိုင္မႈဟာ ေလးဆယ္တန္းျဖစ္တယ္။ အသက္ႀကီးရင္ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါေတြက ေသြးကင္ဆာနဲ႔ အေမ့လြယ္ေရာဂါပါ။ ကေလးေတြကို ဘယ္ေလာက္ျပဳစုပံ့ပိုးေပးႏိုင္သလဲအေပၚမူတည္ၿပီး သက္တမ္းကြာမယ္၊ အတန္းပညာေလ့လာႏိုင္စြမ္း နည္းနည္းကြာမယ္။ သတိထားရမွာက ကေလးမလုပ္ႏိုင္တာကို အတင္းမတြန္းဖို႔ပါပဲ။ အျခားကေလးေတြနဲ႔ တန္းတူထားျပဳစုဖို႔ ဆက္ဆံေျပာဆိုဖို႔လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ အခ်ိဳ႕မိဘေတြဟာ ေဒါင္းကေလးေလးတစ္ေယာက္ေမြးလာေတာ့ ေနာက္ထပ္ ေဒါင္းကေလးေလးေတြကို ထပ္ေမြးစားၿပီး မိသားစုအျဖစ္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ေနၾကတယ္။ အဲဒီလိုမိသားစုေလးတစ္ခုပံုေလး တင္ေပးလိုက္တယ္ေနာ္။ ဘယ္လိုခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြပဲရွိရွိ ကိုယ့္သားသမီးေလးျဖစ္လာၿပီမို႔ ၾကင္နာတဲ့ မိဘတို႔ရဲ႕ေမတၱာနဲ႔ပဲ သူတို႔ေလးေတြကို ေထြးေပြ႕ၾကပါစို႔ ❤️