ကေလးတို႔အတြက္ပံုျပင္ (၆၇) – အဂၤလိပ္စာသမိုင္း (၁)

ကေလးတို႔ေရ …

အဂၤလိပ္စာဘယ္လိုျဖစ္ေပၚလာသလဲကေလးတို႔ေတြးဘူးၾကသလားကြယ္။ အဂၤလိပ္စာကိုအဂၤလိပ္လူမ်ိဳးေတြထြင္ခဲ့တာမဟုတ္ဘူးလို႔ဦးဦး ေျပာယင္ကေလးတို႔အံ့ၾသသြားမွာလားဟင္။ ပိုအံ့ၾသစရာေကာင္းတာတစ္ခုေျပာျပအုန္းမယ္။ အဂၤလိပ္စာကိုတစ္ျခားႏိုင္ငံကလူေတြအမ်ား အျပားကထြင္ေပးသြားၾကတာလို႔ေျပာယင္ရပါတယ္။ အဂၤလန္ႏိုင္ငံကိုခရစ္ေတာ္မေပၚမွီသကၠရာဇ္ ၅၅ တြင္ေရာမဧကရာဇ္ ဂ်ဴးလီးယပ္(စ္) ဆီဇာကစတင္သိမ္းပိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာကေလးတို႔သိလားကြယ္။ အဂၤလန္ကိုေရာမေတြအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာသကၠရာဇ္ ၄၁ဝ ေအဒီခန္႔အထိပါဘဲ။

ေရာမအင္ပါယာႀကီးၿပိဳကြဲသြားတဲ့အခါအဂၤလန္ႏိုင္ငံကိုဂ်ာမန္လူမ်ိဳးေတြဝင္ေရာက္ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီးထီးနန္းစိုက္ရာၿမိဳ႕ေတာ္ေတြထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္္။ သူတို႔ယူလာတဲ့ဘာသာစကားက AEnglisc (Old English) ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေနာက္မွာေရာက္လာသူေတြကေတာ့ ဗိုင္းကင္း (Vikings) ေတြပါဘဲကြယ္။ ဗိုင္းကင္းေတြဆိုတာအခု ဆြီဒင္၊ ေနာ္ေဝ၊ ဒဲ(န္)မာ့(ခ္)၊ ဖီ(န္)လယ္(န္) ႏိုင္ငံေတြပူးေပါင္းေနခဲ့တဲ့့အခ်ိန္က စကယ္(န္)ဒီေနးဗီးယား လို႔ေခၚတဲ့တိုင္းျပည္ကလူမ်ိဳးေတြျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က စကင္ဒီေနးဗီးယား အင္ပါယာကအဂၤလန္ႏိုင္ငံအပါအဝင္ နယ္သာလယ္(န္ဒ္)၊ ဂ်ာမဏီ၊ ျပင္သစ္ျပည္ေျမာက္ပိုင္း၊ ယူကရိန္း၊ ရတ္ရွား ႏွင့္ တာ(ရ္)ကီ ႏိုင္ငံတို႔အထိပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ဝင္သိမ္းၿပီးၾကာၾကာမေနခဲ့တဲ့တိုင္းျပည္ေတြလည္းရွိပါေသးတယ္ကြယ္။ မူလဗိုင္းကင္းေတြဟာေတြ႔သမွ်သတ္ျဖတ္၊ လုယက္ၿပီးသူတို႔ရဲ႕ စကယ္(န္)ဒီေနးဗီးယား တိုင္းျပည္ကိုျပန္လည္ယူေဆာင္သြားခဲ့ၾကေပမဲ့ေနာက္ပိုင္းဗိုင္းကင္းေတြက်ေတာ့အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာဘဲအေျခခ်ေနထိုင္ၿပီးေဒသခံေတြနဲ႔ေသြးေရာခဲ့ၾကပါတယ္။

၁ဝ၆၆ မွာ ဗိုင္းကင္းနန္းသက္ကုန္ခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ာမဏီက ဝီလယမ္(မ္) ဆိုတဲ့ဘုရင္ကအဂၤလန္ကိုဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ၿပီးတစ္ျပည္လံုးကိုစည္း႐ံုးပူးေပါင္းအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါတယ္။ (ကေလးတို႔ William the Conqueror နဲ႔ The Battle of Hastings အေၾကာင္းရွာဖတ္၊ ႐ုပ္သံေဆာင္းပါးေတြရွာၾကည့္ေနာ္။ အဂၤလန္ျပည္မွာေသြးအစြန္းဆံုးစစ္ပြဲပါဘဲကြယ္။ ဝီလ်ံ(မ္)ဘုရင္ႀကီးဘိသိက္ခံခဲ့တဲ့ဘုရားေက်ာင္းႀကီးနဲ႔၊ ဘုရင္ေတြဘုရင္မေတြနန္းတက္ဘိသိက္ခံတိုင္းထိုင္ရတဲ့ကုလားထိုင္ Coronation Chair ဟာလန္ဒန္ၿမိဳ႕က Westmister Abbey ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းႀကီးမွာအခုထိရွိပါေသးတယ္။ ဘုရင္သစ္၊ ဘုရင္မသစ္တက္တိုင္းအဲဒီကုလားထိုင္မွာထိုင္ၿပီးဘိသိက္ခံရပါတယ္။ Westmister Abbey မွာၾကည့္စရာေတြအမ်ားႀကီးပါကြယ္။ ကေလးတို႔လန္ဒန္ေရာက္ယင္ဝင္ၾကည့္ျဖစ္ေအာင္ၾကည့္ဘို႔တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္)

ဝီလ်ံ(မ္)ရဲ႕နန္းသက္ေနာက္ပိုင္းမွာအေဝးေရာက္အဂၤလိပ္ဘုရင့္သမီးေတာ္ Matilda က ၁၁၃၉ မွာတစ္ခါနဲ႔၊ သူ႔သားေတာ္ Henry II တို႔က ၁၁၄၉ မွာတစ္ခါသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။ ၁၂၁၆ မွာျပင္သစ္ကသိမ္းလိုက္၊ အဂၤလိပ္ေတြကျပန္သိမ္းလိုက္နဲ႔စစ္ေတြျဖစ္ခဲ့တာမနည္းခဲ့ပါဘူးကြယ္။ သူတို႔မင္းသားမင္းသမီးေတြကလည္းဥေရာပတိုက္ကမင္းသားမင္းသမီးေတြပါ။ လက္ရွိဘုရင္မႀကီးရဲ႕ၾကင္ယာေတာ္ကလည္းဂရိမင္းသားတစ္ပါးပါ။ ဦးေျပာခ်င္တာေတာ္ဝင္အိမ္ေထာင္ေရးဇတ္လမ္းေတြမဟုတ္ပါဘူးကြယ္။ သူတို႔အတြင္းေရးစိတ္လည္းမဝင္စားပါဘူး။ ဆိုလိုတာကအဂၤလိပ္နန္းသက္ရာဇဝင္မွာအိမ္နီးနားခ်င္းဥေရာပတိုက္သားေတြနဲ႔စပ္ရွက္မႈရွိခဲ့တာ၊ အဂၤလန္ထီးနန္းကိုအိမ္နီးခ်င္းေတြကအႀကိမ္ႀကိမ္လုယူခဲ့တာေတြရွိခဲ့တယ္ဆိုတာပါဘဲ။

ဒီေလာက္ဆိုကေလးတို႔ဒီေန႔ေျပာေန၊ ေရးေနတဲ့အဂၤလိပ္စာဟာအဂၤလန္အနီးအနားတိုင္းျပည္ေတြကေနအမ်ားႀကီးစိမ့္ဝင္လာတာဆိုတာကေလးတို႔ေတြးမိေလာက္မယ္ထင္ပါတယ္။ စာေပတစ္ခုျဖစ္မလာခင္ကအဲဒီႏိုင္ငံရဲ႕သမိုင္းအေၾကာင္းကိုအနည္းငယ္သိသင့္ပါတယ္။

ေရွးေခတ္ဘရစ္တိန္ႏိုင္ငံကလူေတြဟာသူတို႔ေဒသအလိုက္သူတို႔ေဒသစကားေတြဘဲေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ တစ္ေနရာနဲ႔တစ္ေနရာမတူခဲ့ၾကပါဘူး။ စာမေပၚခင္ထဲကစကားကရွိေနခဲ့ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕စကားေဟာင္းႀကီးေတြဟာဒီေန႔ထိေကာင္းစြာရွင္သန္ေနဆဲပါ။ ဥပမာဆိုေရွးေဟာင္း ေဂးလစ္(က္) Gaelic စကားကိုအိုင္ယာလန္နဲ႔စေကာ့တလန္ႏိုင္ငံမွာေျပာၾကတုန္း၊ ေရးၾကတုန္းပါဘဲ။ အိုင္ယာလန္ႏိုင္ငံအေနာက္ေျမာက္ပိုင္း မွာဆိုေဂးလစ္လိုဘဲေျပာၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းေတြမွာေဂးလစ္လိုဘဲသင္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ေရွးေဟာင္းစကားေတြ၊ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြ၊ ေရွးေဟာင္းသမိုင္းေတြကိုဂုဏ္ယူစြာနဲ႔သိတ္တန္ဘိုးထားတာဦးဦးေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

အဂၤလိပ္စာလံုးေတြကိုေတာ့သူတို႔ႏိုင္ငံကိုသိမ္းပိုက္ခဲ့တဲ့ေရာမလူမ်ိဳးေတြကထြင္ခဲ့တာပါဘဲ။ ဒီစာလံုးေတြကလည္းခရစ္ေတာ္မေပၚခင္ႏွစ္ေပါင္း ၃ဝဝဝ ေက်ာ္ထဲကအီဂ်စ္လူမ်ိဳးေတြထြင္ထားၿပီးသားပါ။ ေရွးအီဂ်စ္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕စာကိုအ႐ုပ္ေလးေတြနဲ႔ေရးရပါတယ္။ ဦးဦးသိသေလာက္ဒီလိုအ႐ုပ္ေတြနဲ႔စာေရးတာေရွးအီဂ်စ္ေတြရယ္၊ တ႐ုတ္ေတြရယ္၊ ၁၉၆ဝ – ၇ဝ ခုႏွစ္ေတြကလက္ေရးတိုရယ္ဘဲရွိပါတယ္။ အီဂ်စ္ေတြေရးခဲ့တဲ့စာလံုးေတြကိုခရစ္ေတာ္မေပၚမွီသကၠရာဇ္ ဘီစီ ၁၅ဝဝ ကေနဘီစီ ၃ဝဝ ထိေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ေဒသမွာေနသြားၾကတဲ့ ဖနီးရွင္း (Phoenicians) လူမ်ိဳးေတြကျပန္ျပင္ေရးခဲ့ၾကပါတယ္။ (Development of the English Alphabets ဆိုတဲ့ဓါတ္ပံုကိုၾကည့္ေနာ္)

ဥပမာေရွးအီဂ်စ္လူမ်ိဳးေတြက ‘ႏြား’ လို႔ေရးခ်င္ယင္ႏြားေခါင္းေလးဆြဲျပၾကပါတယ္။ ဖနီးရွင္းေတြလက္ထက္မွာအဲဒါကိုသူတို႔ဘာသာနဲ႔ ‘အာလက္(ဖ္) – aleph’ လို႔ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘီစီ ၆ဝဝ ေလာက္မွာဒီစာလံုးကဂရိေတြလက္္ထဲကိုေရာက္သြားတဲ့အခါအဲဒီစာလံုးကိုဂရိလို ‘အယ္(လ္)ဖါ – alpha’ လို႔ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။ ခရစ္ေတာ္ေပၚၿပီးတဲ့သကၠရာဇ္ ေအဒီ ၁၁၄ ေလာက္မွာေရာမလူမ်ိဳးေတြက ‘ေအ – A’ လို႔ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။

အဂၤလိပ္ဘာသာရဲ႕ဒုတိယစာလံုးျဖစ္တဲ့ B ဟာမူရင္းကေလးေထာင့္တံုးေလးပါ။ ေရွးအီဂ်စ္လူမ်ိဳးေတြက ‘အိမ္’ အျဖစ္ဆြဲျပခဲ့ပါတယ္။ ဖနီးရွင္းလူမ်ိဳးေတြရဲ႕အရင္ဦးလူမ်ိဳး ‘ဆီးမိုက္ – Semiltes’ ေတြကသူတို႔ဘာသာနဲ႔ ‘ဘက္(သ္) – Beth’ လို႔ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။ (ကေလးတို႔အသံ ထြက္ေတြဂ႐ုစိုက္ၾကေနာ္) ဂရိေတြကသူတို႔လက္ထက္မွာအဲဒါကို ‘ဘီတာ-Beta’ လို႔ျပန္ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။

ျမန္မာစကားမွာ “ ‘ကႀကီးခေကြး’ ကစသင္တယ္” လို႔ေျပာယင္အေျခခံကစတာကိုေျပာတာပါ။ ဒီလိုဘဲဂရိစကား Alpha နဲ႔ Beta ကိုေပါင္းလိုက္ေတာ့ Alphabet ဆိုတဲ့စာလံုးေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါဟာ alphabet ဆိုတဲ့စာလံုးေမြးဖြါးျခင္းဘဲေပါ့ကြယ္။ ႏြားေခါင္းနဲ႔အိမ္နဲ႔စပ္လိုက္ေတာ့ A to Z စာလံုး ၂၆ လံုးကိုၿခံဳေခၚထားတဲ့ေဝါဟာရသစ္ထြက္လာပါတယ္။
ကေလးတို႔ဘာအေၾကာင္းဘဲေလ့လာေလ့လာ၊ အထူးေလ့လာတဲ့အခါမွာ ‘အဂၤလိပ္စာနဲ႔ေရးထားတဲ့စာအုပ္ထူႀကီးေတြကိုသာကိုင္ရမယ္’ ဆိုတာေနာက္ေတာ့ေတြ႔လာပါလိမ့္မယ္။ အသံုးဝင္တြင္က်ယ္တဲ့တစ္ျခားဘာသာရပ္တစ္ခုကိုေလ့လာသင့္သလို၊ ကိုယ့္မိခင္ဘာသာကိုလည္းမေပ်ာက္မပ်က္ရေအာင္တန္ဘိုးထားသင့္၊ ပိုေလ့လာသင့္ပါတယ္။

ဒီေန႔ေတာ့ဒီေလာက္နဲ႔ဘဲရပ္အုန္းမယ္ကြယ္။ ေနာက္ေန႔မွဆက္ၾကရေအာင္ပါ။
ကေလးတို႔ပညာနဲ႔ဗဟုသုတႂကြယ္ဝတဲ့မိေကာင္းဖခင္သားသမီးေတြျဖစ္ၾကပါေစကြယ္။

ကေလးတို႔ကိုခ်စ္တဲ့၊
ဦးဦး