ဆမယ္(န္)သာ ရိ(ဒ္) စမစ္(သ္)

ကေလးတို႔ေရ …

အရင္အပတ္ေတြတုန္းကခေလးေလးတစ္ေယာက္ဟာသူ႔တိုင္းျပည္ကိုေရာ၊ ကမၻာႀကီးကုိေရာပိုေကာင္းလာေအာင္ေျပာင္းႏိုင္စြမ္းရွိတယ္ဆိုတာကို ဥပမာေတြနဲ႔တင္ျပခဲ့တယ္ေနာ္။ ဒီကေန႔ေျပာျပမဲ့ပံုျပင္ကကေလးေလးတစ္ေယာက္ဟာစစ္ေအးႀကီးတစ္ခုကိုဘယ္လိုရပ္ႏိုင္ခဲ့တယ္ဆိုတာပါဘဲကြယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးၿပီးသြားတဲ့အခါမွာဆိုဗီယက္နဲ႔သူ႔မဟာမိတ္တိုင္းျပည္ေတြကတစ္ဖက္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔သူ႔မဟာမိတ္တိုင္းျပည္ေတြကတစ္ဖက္၊ စစ္အင္အားေတြၿပိဳင္ဆိုင္၊ လက္နက္ေတြေရာအႏုျမဴဒံုးပ်ံေတြၿပိဳင္ဆိုင္ၾက၊ ဒီႏိုင္ငံႀကီးႏွစ္ခုဟာတစ္ျခားတိုင္းျပည္ေလးေတြကို၀င္ေရာက္စြက္ဖက္လႊမ္းမိုးနဲ႔၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုတို႔တင္းမာမႈဟာျမင့္သည္ထက္သာျမင့္လာၾကပါတယ္္။ အဲဒါစစ္ေအးပါဘဲကြယ္။

ဒီႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးရဲ႕သမၼတေတြသာတစ္ေယာက္ၿပီးတစ္ေယာက္ေျပာင္းသြားၾကတယ္၊ ဒီတင္းမာမႈႀကီးကေတာ့ေလ်ာ့မသြားပါဘူးကြယ္။ ဆိုဗီယက္သမၼတ မီခါးလ္ ဂိုဗါေခ်ာ့(ဗ္) နဲ႔ အေမရိကန္သမၼတ ေရာ္နယ္(လ္) ရီဂယ္(န္) တို႔အထိပါဘဲ။ ဘယ္ေလာက္အထိျဖစ္လာခဲ့သလဲဆိုယင္ဒီႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ ‘အာကာသတိုက္ပြဲ’ လို႔ေခၚတဲ့ Star Wars ေတြအထိျပင္ဆင္ခဲ့ၾကပါတယ္ကြယ္။ “မိုးေပၚကေနဘယ္အခ်ိန္အႏုျမဴဒံုးက်ည္ႀကီးတစ္ခုက်လာၿပီးတစ္ၿမိဳ႕လံုးျပာက်သြားမလဲ” လို႔လူေတြတစ္ထိတ္ထိတ္နဲ႔ေနခဲ့ရတဲ့အခ်ိန္ပါဘဲကြယ္။

အဲဒီအခ်ိန္မွာကမၻာႀကီးၿငိမ္းခ်မ္းေရးေပၚလာေအာင္စလုပ္ေပးႏိုင္ခဲ့တ့ဲကယ္တယ္ရွင္တစ္ဦးေပၚလာပါတယ္။ အဲဒါကေလးတို႔ၾကည့္ဘူးတဲ့႐ုပ္ရွင္ထဲကစူပါးမင္းမဟုတ္ပါဘူး။ မိုးေပၚကသိၾကားမင္းႀကီးလည္းမဟုတ္ဘူးကေလးတို႔ေရ။ ဆယ္ႏွစ္သမီးေလးတစ္ဦးဘဲျဖစ္ပါတယ္ကြယ္။ သူ႔နာမယ္ဟာ ဆမယ္(န္)သာ ရိ(ဒ္) စမစ္(သ္) ပါဘဲ။ သူဟာအေမရိကန္ႏုိင္ငံသူကေလးပါ။

၁၉၈၂ ခုႏွစ္မွာ စမယ္(န္)သာ ဟာဆိုဗီယက္ပါတီအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္အသစ္ျဖစ္လာတဲ့ ယူရီ အန္ဒ႐ိုေပါ့(ဗ္) ဆီကိုဒီလိုစာေရးခဲ့သတဲ့ကြယ္။

“ကၽြန္မနာမယ္ ဆမယ္(န္)သာ စမစ္(သ္) ပါ။ ကၽြန္မအသက္က ၁ဝ ႏွစ္ပါ။ သင္ဒီရာထူးအတြက္အေ႐ြးခံရတာကိုကၽြန္မဂုဏ္ျပဳခ်ီးက်ဴးစကားဆိုပါတယ္။ ရတ္ရွားနဲ႔အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔အႏုျမဴစစ္ပြဲႀကီးျဖစ္လာမွာကိုကၽြန္မစိုးရိမ္လ်က္ရွိပါတယ္။ ဒီစစ္ပြဲႀကီးျဖစ္လာဘို႔၊ မျဖစ္လာဘို႔ကိုရွင္တို႔မဲခြဲၾကမွာလား။ မဲမခြဲဘူးဆိုယင္ဒီစစ္ပြဲႀကီးျဖစ္မလာေအာင္ရွင္တို႔ဘယ္လိုကူညီမွာလဲဆိုတာကၽြန္မကိုအသိေပးေျပာျပပါ။ အခုေမးမဲ့ေမးခြန္းကိုရွင္တို႔ေျဖစရာမလိုပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ကၽြန္မသိေတာ့သိခ်င္ပါတယ္။ ရွင္တို႔ကမၻာႀကီးကိုဒါမွမဟုတ္အနည္းဆံုးကၽြန္မတို႔တိုင္းျပည္ကိုဘာျဖစ္လို႔သိမ္းပိုက္ခ်င္ရတာလဲ။ ကၽြန္မတို႔အားလံုးဒီကမၻာႀကီးမွာၿငိမ္းခ်မ္းစြာအတူတကြေနထိုင္ၾကဘို႔အတြက္ဒီကမၻာႀကီးကိုဘုရားသခင္ကဖန္ဆင္းထားတာပါ။ ရန္ျဖစ္ဘို႔မဟုတ္ပါဘူး။
ေလးစားစြာျဖင့္၊ ဆမယ္(န္)သာ ရိ(ဒ္) စမစ္(သ္)”

အဲဒါ ၁ဝ ႏွစ္သမီးေလးကဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုေခါင္းေဆာင္ႀကီးဆီေရးလိုက္တဲ့စာပါဘဲ။
ဆိုဗီယက္ေခါင္းေဆာင္ႀကီးလည္းမေနသာေတာ့ဘဲ ဆမယ္(န္)သာ ေလးဆီစာျပန္ရေတာ့တာပါဘဲကြယ္။ သူ႔စာကရွည္လို႔ဘာသာျပန္မေပးေတာ့ပါဘူးကြယ္။ အေသးစိတ္သိခ်င္ယင္ ေဖေဖ၊ ေမေမ၊ ဖိုးဖိုး၊ ဖြါးဖြါးတို႔ကိုေမးၾကေနာ္။ ကမၻာ့အႀကီးဆံုးတိုင္းျပည္ႀကီးတစ္ခုရဲ႕သမၼတႀကီး၊
ေယာက်ၤားရင့္မႀကီးတစ္ေယာက္ကကေလးမေလးတစ္ဦးဆီေရးလိုက္တဲ့စာဟာအင္မတန္႐ိုးသား၊ အင္မတန္ပြင့္လင္းၿပီးအင္မတန္ႏူးညံ့လွပါတယ္ကြယ္။ အဂၤလိပ္လိုဆိုယင္ေတာ့ very touching လို႔ဆိုရပါမယ္။

ေႏြရာသီေရာက္ယင္ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုကိုလာလည္ဘို႔ဆိုဗီယက္ေခါင္းေဆာင္ႀကီးကစာအဆံုးမွာ စမယ္(န္)သာ ေလးကိုဖိတ္ၾကားထားပါတယ္။ ဒါဟာဆိုဗီယက္သမိုင္းမွာပဌမဆံုးဘဲကြဲ႔။ ခေလးတို႔ကိုထိပ္တန္းလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္ႀကီးတစ္ခုေျပာျပမယ္ေနာ္။ လာ…ဒီနားတိုးၿပီးကပ္နားေထာင္။ လူႀကီးေတြဟာတစ္ခါတစ္ေလမွာတစ္ျခားလူႀကီးတစ္ဦးကေျပာယင္နားမေထာင္ေပမဲ့ခေလးတစ္ဦးကေျပာယင္ေတာ့နားေထာင္တတ္တယ္ကြဲ႔။ ဒါေၾကာင့္ခေလးတို႔ကိုယ့္အရည္အခ်င္းကိုကိုယ္အထင္မေသးရဘူးေနာ္။

ဒီခေလးမေလးဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုကိုေရာက္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ဆိုဗီယက္ေခါင္းေဆာင္ႀကီးနဲ႔မေတြ႕ခဲ့ရပါဘူးကြယ္။ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးအသဲအသန္ေနမေကာင္းျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ဒါေပမဲ့သူတို႔ႏွစ္ဦးတယ္လီဖုန္းေတာ့ေျပာခဲ့ရပါတယ္။ ခေလးတို႔သိထားရမွာကအဲဒီတုန္းကခုလိုလက္ကိုင္ဖုန္းေလးေတြမေပၚေသးဘူးေနာ္။ စမယ္(န္)သာေလးေနာက္ထပ္စကားေျပာခဲ့ရသူတစ္ဦးကေတာ့ကမၻာကိုအာကာသယာဥ္နဲ႔ပတ္ခဲ့တဲ့ပဌမဆံုးဆိုဗီယက္အမ်ိဳးသမီးအာကာသယာဥ္မႉးဘဲျဖစ္ပါတယ္။ ရတ္ရွင္နာမယ္ေတြကခက္လို႔အဲဒီအမ်ိဳးသမီးနာမယ္ကိုမေရးေပးေတာ့ဘူးေနာ္။

စမယ္(န္)သာ ေလးဟာအေမရိကန္ကိုျပန္လာေတာ့ “ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုခရီးစဥ္” ဆိုတဲ့စာအုပ္ကိုေရးခဲ့ပါတယ္ကြယ္။ သူ႔စာအုပ္ထဲမွာ ‘ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုကလူေတြဟာစစ္ကိုလိုလားသူေတြမဟုတ္ဘဲၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုသာအလိုရွိသူေတြျဖစ္ေၾကာင္း၊ သူတို႔လည္းအေမရိကန္ကလူေတြလိုဘဲဘာမွမျခားနားတဲ့အေၾကာင္း’ ေတြကိုစာအုပ္ေရးခဲ့သတဲ့။ အဲဒီစာအုပ္ဟာအေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသာမကဘဲကမၻာအႏွံ႔ေရာင္းခဲ့ရပါတယ္ကြယ္။

၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ စမယ္(န္)သာ ဟာၿငိမ္းခ်မ္းေရးေတြတိုးျမွင့္လုပ္ေဆာင္ဘို႔၊ စစ္ကိုတားျမစ္ၾကဘို႔ ဂ်ပန္ကိုဆယ္ရက္ၾကာခရီးထြက္ခဲ့ပါတယ္ကြယ္။ ဂ်ပန္မွာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကေလးမ်ားစာတန္းဖတ္ပြဲမွာမိန္းခြန္းေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ပန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ နာကာဆိုနီနဲ႔လည္းေတြ႕ခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ပန္ျပည္လူထုကိုလည္းမိန္႔ခြန္းေတြအမ်ားႀကီးေပးခဲ့ပါတယ္ကြယ္။ ဂ်ပန္ျပည္ ကိုေဘးၿမိဳ႕ ကိုေရာက္တုန္းမွာ “တိုင္းျပည္ေတြဟာႏွစ္တိုင္းမွာေျမးမိန္းခေလးေတြခ်စ္ၾကည္ေရးဖလွယ္တဲ့အေနနဲ႔ႏွစ္ပတ္ၾကာအျပန္ျပန္အလွန္လွန္လည္ပတ္သင့္တယ္” လို႔အႀကံျပဳခဲ့ပါတယ္။ “ဘာျဖစ္လို႔လဲလို႔ဆိုယင္သူ႔ေျမးမေလးရွိေနတဲ့တိုင္းျပည္ေတြကိုသမၼတႀကီးေတြဟာဗံုးေတြလႊတ္မွာမဟုတ္ပါဘူး” တဲ့ေလ။ ခေလးေတြးေတြးတယ္ဆိုေပမဲ့သူေျပာတာလည္းဟုတ္တာဘဲေနာ္။ ဘယ္သမၼတကကိုယ့္ေျမးေလးေရာက္ေနတဲ့တိုင္းျပည္ကိုဗံုးႀကဲခ်င္မွာလဲကြယ္။

စမယ္(န္)သာေလးဟာဂ်ပန္ကေနအေမရိကန္ကိုျပန္လာေတာ့တစ္ျခားၿမိဳ႕ေတြကုိလည္းလွည့္ၿပီးမိန္႔ခြန္းေတြေျပာခဲ့ပါေသးတယ္။ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔မွာ စမယ္(န္)သာ နဲ႔သူ႔ေဖေဖဟာခရီးသည္ ၁၇ ဦးစီးလို႔ရတဲ့ ေလယာဥ္အေသးေလးတစ္စီးနဲ႔သူတို႔ၿမိဳ႕ကိုျပန္လာၾကပါတယ္။ ေလယာဥ္ေျပးလမ္းကိုအဆင္းမွာသစ္ပင္ေတြကို၀င္တိုက္မိၿပီးေလယာဥ္ပ်က္က်ခဲ့လို႔ေလယာဥ္ေပၚပါခရီးသည္ ၆ ဦးနဲ႔ေလယာဥ္အမႈထမ္း ၂ ဦးတို႔ေသဆံုးခဲ့ၾကပါတယ္။ စမယ္(န္) သာေလးနဲ႔အရပ္တူကိုယ္လံုးတူေၾကး႐ုပ္တစ္ခုကိုသူ႔ၿမိဳ႕မွွာလုပ္ၿပီးဂုဏ္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္ကြယ္။

စမယ္(န္)သာေလးရဲ႕ေမေမကသူ႔သမီးနာမယ္နဲ႔ Samantha Smith Foundation ဆိုၿပီးတည္ ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔သမီးေလးဆႏၵရွိခဲ့တဲ့အတိုင္းဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ကေျမးမိန္းခေလးေတြတိုင္းျပည္ႏွစ္ခုၾကားအျပန္အလွန္လည္ပတ္ႏိုင္ၾကေအာင္ေပါ့ကြယ္။ ေနာက္ေတာ့တစ္ျခားတိုင္းျပည္ေတြကိုပါဒီစံနစ္ဟာျပန္႔ႏွ႔ံသြားပါတယ္။ အခုဆိုယင္မိန္းခေလးေတြခ်ည္းမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ကိုယ္ကသူ႔ခေလးကိုႏွစ္ပတ္လက္ခံထားယင္သူကလည္း ကိုယ့္ခေလးကိုႏွစ္ပတ္လက္ခံထားတာမ်ိဳးေပါ့ကြယ္။ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေလးေတြ ၂ ပတ္ၾကာအျပန္အလွန္လည္ပတ္တဲ့စံနစ္ဟာႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုျပန္႔ေနပါၿပီ။ ကေလးတို႔ဆီကိုေရာေရာက္ေနၿပီလားကြယ္။

ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုမွာ စမယ္(န္)သာ ေလးပံုနဲ႔တံဆိပ္ေခါင္းကိုတစ္ခုထုတ္ေ၀ခဲ့၊ စမယ္(န္) သာ နာမယ္နဲ႔သေဘာၤငယ္တစ္စီးေဆာက္ခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္မွာ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ရဲ႕ျပည္သူေတြၾကားကနားလည္မႈတိုးေအာင္လုပ္ခဲ့တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသတၱိဆုကိုရရွိခဲ့ပါတယ္။ သူကြယ္လြန္ၿပီး ၂၃ ႏွစ္ၾကာမွရတဲ့ဆုေနာ္။

နိဂံုးခ်ဳပ္ကေလးတစ္ခုေျပာရယင္ေတာ့ဒီတိုင္းျပည္ႀကီးႏွစ္ခုဟာစစ္ေသြးႂကြေနတာေတြ၊ ေစာင္ေနတာေတြ၊ ဗံုးေတြကိုလႊတ္ဘို႔လက္ေတြကခလုတ္ေပၚအၿမဲရွိေနတာေတြကေန၊ အႏုျမဴလက္နက္ကန္႔သတ္ေရး၊ ေလွ်ာ့ခ်ေရး၊ ေနာက္ဆံုးဖ်က္ပစ္ေရးေတြျဖစ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုနအာကာသတိုက္ပြဲ Star Wars အစီအစဥ္ကိုလည္းဖ်က္ပစ္လိုက္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ေတာ့ ဆိုဗီယက္သမၼတ ေဂၚဘာေခ်ာ့(ဗ္) က ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာအေမရိကန္ကိုသြားလည္၊ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာအေမရိကန္သမၼတ ေရာ္နယ္ရီဂန္က ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုကိုသြားလည္ခဲ့ၾကတာပါဘဲကြယ္။ ကမၻာႀကီးလည္းအရင္လိုဘယ္ေန႔စစ္ႀကီးျဖစ္ေတာ့မွာလဲဆိုတဲ့ပူပန္မႈေတြကေနလြတ္ကင္းခဲ့ပါတယ္။ ရန္ေစာင္ေနခဲ့ၾကတဲ့တိုင္းျပည္ႀကီးႏွစ္ခုကသမၼတေတြရင္းႏွီးစြာအျပန္အလွန္လည္ပတ္ၾကတဲ့ျမင္ကြင္းဟာအင္မတန္ေအးခ်မ္းတဲ့ျမင္ကြင္းပါဘဲ။ ၁၉၉ဝ ခုႏွစ္မွာသမၼတႀကီးဂိုဗါခ်က္(ဗ္) ကမၻာ႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘဲ(လ္)ဆုႀကီးရခဲ့ပါတယ္ကြယ္။

အဲဒါေတြဟာသတၱိရွိတဲ့ၾကားေနပြဲစားေလးတစ္ေယာက္ကမ်ိဳးေစ့ခ်၊ စိုက္ေပးသြားခဲ့တဲ့အပင္ႀကီးကသီးလာတဲ့အသီးေတြပါဘဲကေလးတို႔ေရ။

အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့မူလတန္းေက်ာင္းကခေလးေတြကိုတစ္ျခားႏိုင္ငံေတြကေခါင္းေဆာင္ေတြဆီကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ကမၻာႀကီးသာယာဝေပ်ာေရးအတြက္စာေရးခိုင္းတတ္တဲ့ဓေလ့ရွိတာကေလးတို႔သိၾကပါသလားကြယ္။

တိုင္းျပည္တစ္္ခုကကေလးေတြဒီလိုစုေပါင္းညီညာလက္တြဲၾက၊ ကမၻာႀကီးက ကေလးေတြဒီလို စုေပါင္းလက္တြဲအလုပ္လုပ္ၾကမဲ့ ‘ေန႔တစ္ေန႔’ ဟာကေလးတို႔လက္ထဲမွာဘဲရွိပါတယ္။

ဒီကေန႔ပံုျပင္ေလးကေတာ့ဒါပါဘဲကြယ္။ ကေလးတို႔လည္း စမယ္(န္)သာ ေလးလိုဘဲၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ကမၻာႀကီးတည္ေဆာက္ေရးမွာအုဋ္တစ္ခ်ပ္၊ သဲတစ္ပြင့္ပါ၀င္ႏိုင္တဲ့သားေကာင္းသမီးေကာင္းေလးေတြျဖစ္ၾကပါေစကြယ္။